Raport przedstawia regionalną perspektywę transformacji energetycznej w Europie Środkowo-Wschodniej (CEE).
Region CEE oraz kraje UE14 różnią się pod względem struktury gospodarki, miksu energetycznego oraz poziomu rozwoju poszczególnych segmentów. W rezultacie transformacja energetyczna będzie prawdopodobnie przebiegać odmiennymi ścieżkami w obu regionach. Aby lepiej zrozumieć szanse i wyzwania kształtujące ten proces w Europie Środkowo-Wschodniej, przygotowaliśmy raport prezentujący regionalną perspektywę.
Już wkrótce: CEE on the Transformation Pathway
Raport dostępny od 24.11.2026 r.
Dołącz do sesji eksperckiej poświęconej prezentacji najważniejszych wniosków z raportu CEE on the Transformation Pathway.
Autorzy raportu, Anna Gradoń, Aleksandra Sałata i Aleksandra Korba, omówią kluczowe trendy kształtujące transformację energetyczną w Europie Środkowo-Wschodniej, w tym elektryfikację, dekarbonizację oraz bezpieczeństwo energetyczne.
Data: 24.11.2026 r., godz. 10:00
24-11-2026
Kluczowe wnioski
- W wyniku postępującej elektryfikacji udział energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii w regionie CEE ma wzrosnąć z 19% w 2025 r. do 33% w 2050 r. Zaspokojenie rosnącego zapotrzebowania będzie wymagało znaczącej rozbudowy mocy wytwórczych. Do 2050 r. łączna moc zainstalowana ma przekroczyć 325 GW, w tym ok. 17 GW nowych mocy jądrowych oraz ok. 180 GW mocy odnawialnych źródeł energii.
- Miks energetyczny regionu CEE pozostaje bardziej emisyjny niż w krajach UE14, a węgiel nadal odpowiada za ok. 30% produkcji energii elektrycznej, wobec zaledwie 6% w UE14. Jednocześnie region posiada istotny potencjał dekarbonizacyjny, przy kosztach redukcji emisji CO₂ szacowanych na około 50% poziomu UE14, a intensywność emisji w sektorze elektroenergetycznym ma spaść do 2050 r. o blisko 90%.
- Pomimo postępującej dekarbonizacji paliwa konwencjonalne pozostaną istotnym elementem systemu energetycznego CEE, szczególnie w sektorze transportu. Chociaż zużycie produktów naftowych w CEE ma zmniejszyć się o ponad 40% do 2050 r., popyt nadal będzie utrzymywał się na poziomie przekraczającym 1440 PJ. Według analiz przedstawionych w raporcie gaz ziemny pozostanie natomiast ważnym paliwem dla elektroenergetyki, zapewniając elastyczność pracy systemu oraz wspierając bezpieczeństwo i stabilność dostaw w okresie transformacji energetycznej.
- Dyskusja na temat przyszłości energetycznej Europy Środkowo-Wschodniej nie jest już kształtowana wyłącznie przez cele klimatyczne i dekarbonizacyjne. Coraz większe znaczenie zyskują również bezpieczeństwo energetyczne, odporność systemu oraz autonomia strategiczna. W odpowiedzi na wyzwania geopolityczne region znacząco ograniczył zależność od rosyjskiego gazu, z blisko 70% w 2021 r. do około 20% w 2024 r., jednocześnie rozwijając bardziej zdywersyfikowany i odporny system dostaw gazu. W rezultacie bezpieczeństwo dostaw stało się fundamentalnym warunkiem realizacji ambicji dekarbonizacyjnych CEE przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjności i przystępności cenowej energii.
- Wraz ze wzrostem znaczenia bezpieczeństwa energetycznego rośnie rola dużych, zintegrowanych koncernów energetycznych w CEE. Dzięki swojej skali działalności i pozycji rynkowej mogą odgrywać istotną rolę w rozwoju strategicznej infrastruktury oraz realizacji inwestycji wspierających transformację energetyczną regionu.
- Podczas gdy w krajach UE14 popyt na podstawowe produkty petrochemiczne spadł o około 15% w latach 2015-2025, w Europie Środkowo-Wschodniej pozostał stabilny. W tym samym okresie moce produkcyjne sektora petrochemicznego w regionie wzrosły o około 10%.
- Region posiada potencjał, aby stać się jednym z głównych motorów wzrostu gospodarczego i transformacji w Unii Europejskiej. Jego długoterminowa konkurencyjność będzie jednak w coraz większym stopniu zależała od wzrostu produktywności, innowacyjności oraz zdolności do opracowywania i wdrażania nowych technologii.
- Europa Środkowo-Wschodnia mierzy się z innymi wyzwaniami w obszarze bezpieczeństwa energetycznego, rozwoju przemysłu i transformacji niż kraje UE14, dlatego zrozumienie specyfiki regionu staje się coraz ważniejsze. Uwzględnienie tych różnic w analizach, debacie publicznej oraz projektowaniu polityk będzie kluczowe dla skutecznej realizacji transformacji energetycznej i osiągnięcia wspólnych europejskich celów klimatycznych oraz energetycznych.